İsveç, 2028'den İtibaren Giyim ve Ayakkabıda 'Kalıcı Kimyasalları' Yasaklamayı Planlıyor

Agence France-Presse (AFP) haber ajansının bildirdiğine göre, İsveç hükümeti Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği'nin bu konudaki düzenlemesinden önce harekete geçerek, 'kalıcı kimyasallar' olarak adlandırılan PFAS kimyasal grubunu 2028'den itibaren giyim, ayakkabı, mutfak eşyaları ve diğer tüketim ürünlerinde yasaklamayı planladığını belirtti.

Söz konusu yasak; giyim, ayakkabı, bu ürünler için su yalıtım malzemeleri, mutfak eşyaları, kozmetik ürünleri ve kayak cilasını kapsayacak ve 1 Ocak 2028 tarihinde yürürlüğe girecek.

İsveç İklim ve Çevre Bakanı Romina Pourmokhtari, yaptığı açıklamada, "Etkili alternatifleri mevcutken PFAS'ın giyim, kozmetik, mutfak eşyaları ve diğer gündelik ürünlerde yeri yoktur" ifadelerini kullandı. Pourmokhtari, "İsveç, bu ‘kalıcı kimyasalların’ evlerimizde, doğada ve vücudumuzda yayılmaya devam etmesini beklemeye niyetli değil" diye ekledi.

Yapışmaz, su itici ve ısıya dayanıklı özellikleri nedeniyle endüstride yaygın olarak kullanılan PFAS, gündelik hayattaki pek çok üründe bulunuyor. Bu maddelerin doğada çözünmesi son derece uzun sürdüğü için 'kalıcı kimyasallar' olarak adlandırılıyor.

AB çapındaki düzenlemelerin önünde bir adım

Hükümetin belirttiğine göre, Avrupa Komisyonu'nun, İsveç'in aldığı önlemin kapsadığı ürünler de dahil olmak üzere PFAS kullanımını geniş çapta kısıtlayacak bir teklifi 2027'de sunması bekleniyor. Komisyon, AB düzeyinde kısıtlamaları belirlediğinde, İsveç kendi ulusal yasaklarını kaldıracak.

Brüksel, tıp gibi stratejik sektörlere istisnalar tanıyarak, bu kimyasalları giyim ve pizza kutuları gibi gündelik tüketim ürünlerinde yasaklamayı hedefliyor. Komisyon'un harekete geçebilmesi için, Avrupa Kimyasallar Ajansı'ndan (ECHA) PFAS karşıtı önlemlerin sosyo-ekonomik etkilerine dair yıl sonuna kadar sunulması beklenen ikinci bir görüş alması gerekiyor. Mart ayı sonunda yayımlanan ilk bilimsel görüşte, bu kimyasalların geniş çapta kısıtlanması tavsiye edilmişti.