Marilyn Monroe'nun İkonik Kostümlerinin Arkasındaki İsim: William Travilla Kimdi?

Bundan tam yüz yıl önce, 1 Haziran 1926'da Los Angeles'ta Norma Jeane Mortenson dünyaya geldi. Bir seks sembolü, model, aktris ve şarkıcı olarak ölümsüzleşeceği ismi ise otuzuncu yaş gününde kendisi seçti. Marilyn Monroe, kendini bir ikon olarak yeniden yaratırken, gardırobu için William Travilla'ya ihtiyaç duyacaktı. Peki, 'Monroe markası'nın yaratılmasında kostüm tasarımcısının payı neydi?

Doğuştan Gelen Yetenek

William Travilla (1920–1990), tıpkı Monroe gibi Los Angeles'ta büyüdü; tek fark, onun hayatında yetimhaneler ve koruyucu aileler olmamasıydı. "Billy", henüz sekiz yaşındayken o kadar büyük bir yetenek sergiledi ki, prestijli özel okul Chouinard Sanat Okulu'na kabul edildi. Gençlik yıllarında ise burlesk kulüplerindeki şov kızlarının eskizlerini tanesi üç dolardan satarak harçlığını çıkarıyordu. Onların vücutları ve hareket etme biçimleri, Travilla'yı derinden etkiliyordu.

Eğitim hayatının ve uzak diyarlara yaptığı seyahatlerin ardından kendini tamamen yeteneğine adadı. 1949 yılında, En İyi Kostüm Tasarımı dalında kariyerinin tek Oscar'ını kazandı. Bu ödülü, İspanyol romantizmi The Adventures of Don Juan filmi için iki meslektaşıyla birlikte hazırladığı tarihi erkek kostümleriyle elde etti.

Ancak onun asıl tutkusu, tercihen teatral kostümlerle bir kadın figürünü adeta bir heykeltıraş gibi şekillendirmekti. Sonja Henie, Ann Sheridan ve Jean Peters gibi aktrisleri giydirmesiyle adı Beverly Hills'in seçkin çevrelerinde hızla yayıldı. Artık o, sadece 'Travilla' olarak anılıyordu. Monroe ise onun en önemli ilham perisi olacaktı.

Travilla, kıyafetlerin içindeki ihtişamı seviyor, ancak sektörün kendisinden pek hoşlanmıyordu; aynı zamanda pratik ve iş bitirici bir insandı. Öğrencilik yıllarında babasına lastik dükkanındaki işlerde yardım ederdi. Hollywood ortamından kaçmayı tercih eder, bazen aylarca Afrika veya Güney Amerika'daki kabileler gibi kendisi için yabancı kültürlere sığınırdı. Kostümlerinin sağlam yapısında, onun bu gerçekçi ve ayakları yere basan karakterini görmek mümkündür.

1957'de film stüdyolarını geride bırakarak yine 'Travilla' adıyla kendi modaevini kurdu. Yetmişli yılların sonlarında, Amerikan drama dizilerinin altın çağında televizyon dünyasına geçiş yaptı. 1990'daki vefatının ardından iş ortakları, o dönemde oldukça popüler olan giyim markasını yaşatmaya devam etti. Marka, 2002 yılına kadar Saks Fifth Avenue gibi lüks mağazalarda satıldı.

Travilla ve Monroe'nun Tanışması

1950 yılında, Monroe henüz tanınmamış bir aktrisken, o sıralar Twentieth Century Fox ile sözleşmeli olan Travilla'nın prova odasını kullanmıştı. Bu tesadüfi karşılaşma, Hollywood'un en verimli yaratıcı işbirliklerinden birine dönüştü. Monroe, Travilla'nın yakın bir arkadaşı, hatta kısa süreliğine sevgilisi oldu. Hatta ona, üzerinde "Sevgili Billy, lütfen beni sonsuza dek sen giydir. Seni seviyorum, Marilyn." notuyla imzalanmış çıplak fotoğraflarından oluşan bir takvim gönderecekti.

Sekiz Film

Monroe ve Travilla, sekiz uzun metrajlı filmde art arda birlikte çalıştı: Don't Bother to Knock (1952, siyah kokteyl elbisesi), Monkey Business (1952, ipek midi elbise), Gentlemen Prefer Blondes (1953, ikonik altın rengi halter yaka elbise ve pembe saten elbise), How to Marry a Millionaire (1953, dantel ve saten gece elbiseleri), River of No Return (1954, kırmızı şov kızı elbisesi), There's No Business Like Show Business (1954, transparan ve şampanya rengi elbiseler), The Seven Year Itch (1955, dünyaca ünlü, rüzgarda havalanan beyaz 'metro elbisesi') ve Bus Stop (1956, yeşil-siyah şov kızı büstiyer elbisesi).

Travilla, görünüşte sade olan kıyafetlerin altına, Monroe'nun kum saati vücut tipini vurgulamak için korseler, balenler, dolgular ve metal tellerle adeta bir yapı inşa ediyordu. Tasarımlarında, gerilimi ortadan kaldırdığını düşündüğü için bariz bir çıplaklıktan kaçınıyordu. İllüzyonun çok daha güçlü olduğuna inanıyordu. Ve bu konuda haklıydı.

Monroe'nun iç dünyası da dış görünüşü gibi yüzeysel değildi; 'aptal sarışın' ya da 'oyuncak bebek' rolleri ona çoğunlukla Twentieth Century Fox tarafından dayatılmıştı. Büyüleyici, buğulu sesi bile sahteydi; bu, kekemeliğini gizlemek için geliştirdiği bir teknikti. Travilla, kamuoyunun 'seks bombası' personasının ardındaki bilinçli kadını tanıyordu ve iyi düşünülmüş, müstehcenlikten uzak ama imalı tasarımlarıyla onun yıldız statüsüne sessiz bir katkıda bulundu.

Tarihe Geçen Elbiseler

Travilla'nın en ünlü tasarımı, şüphesiz The Seven Year Itch filmindeki meşhur gece sahnesinde, bir metro mazgalının üzerinden geçerken havalanarak Monroe'nun kamuoyundaki imajını ölümsüzleştiren beyaz 'metro elbisesi'dir. Kumaş olarak fildişi beyazı selüloz asetat krep tercih etmişti; ipek gibi doğal kumaşları daha çok sevse de, 'güneş ışını' (sunburst) pililerinin yapısını korumak için sentetik bir bileşen gerekliydi. Bu incelikli işi yerel terzilere emanet etmeyen Travilla, kumaşı Roma'daki Antonini kardeşlere gönderdi. Pililer, onlar tarafından tek tek elle yapıldı. Elbise, 2011 yılında 4,6 milyon dolara açık artırmada satıldı.

Travilla, baskı altında ne kadar iyi çalıştığını bundan iki yıl önce, Gentlemen Prefer Blondes (1953) filmindeki pembe gece elbisesiyle zaten kanıtlamıştı. 'Diamonds Are a Girl's Best Friend' şarkısı için aslında vücudu zar zor örten, file bir body tasarlamıştı. Stüdyo patronu bu fikri harika bulmuştu; ta ki Monroe'nun çıplak fotoğrafları ortaya çıkıp bir skandala yol açana kadar. Travilla'ya daha kapalı bir alternatif yaratması için 48 saat süre verildi. O da rekor bir sürede, 'şok edici pembe' renkte, içi keçe ile güçlendirilmiş straplez bir ipek elbise dikti. Arkasındaki büyük fiyonk ise basitçe iğnelenmemiş, korsajın üst kısmına karmaşık bir plise tekniğiyle tutturulmuştu.